vrijdag 9 april 2010

Senioren zien woontechnologie en domotica niet zitten

Uit promotieonderzoek van bouwkundige ir. Masi Mohammadi blijkt dat senioren nog maar weinig voordeel zien in woontechnologie, ook wel domotica genoemd. Belangrijkste oorzaak is dat leveranciers nog veel te veel product- en aanbodgericht werken en veel te weinig klant- en vraaggericht.

Enkele bevindingen uit haar wetenschappelijke onderzoek op een rij:

1. Woontechnologie en domotica-toepassingen zijn nog niet doorgebroken omdat mensen er te weinig voordelen van zien. Er wordt niet aangeboden wat mensen nodig hebben. Wat er wél wordt aangeboden, zijn niet de ‘killerapplicaties’ waaraan mensen behoefte hebben. Aanbieders moeten beter naar mensen luisteren om erachter te komen wat zij echt nodig hebben.

2. Senioren bekijken het wonen in zijn totaal, terwijl aanbieders en professionals eerder losse toepassingen zien. Senioren hebben het niet over de intercom, maar of hij of zij kan zien wie er voor de deur staat. En als dat via het raam kan, is het ook goed. Dit betekent al in het bouwontwerp rekening houden met slimme oplossingen waardoor domotica-toepassingen niet nodig zijn.

3. Aanbieders moeten er rekening meehouden dat er conflicten kunnen ontstaan tussen verschillende klantbehoeften zoals gemak en veiligheid. Te vaak wordt door een ontwikkelaar de nadruk gelegd op het oplossen van één probleem, zonder na denken wat de oplossing betekent voor andere behoeften. Denk aan een deur die elektronisch opengaat. Als die 's nachts twee keer wagenwijd blijft openstaan, raken gebruikers het vertrouwen in het systeem kwijt. Als het systeem niet tijdig feedback geeft, wordt wel aan de behoefte van comfort voldaan, maar wordt er voorbijgegaan aan de behoefte van veiligheid.

4. Mensen willen geen hulpbehoevende indruk maken met hun aangepaste woning. Dit betekent al in het bouwontwerp rekening houden met slimme oplossingen waardoor domotica-toepassingen niet in het oog springen.

5. Mensen willen geen losse elektronische toepassingen, maar wooncomfort. Betekent bijvoorbeeld ook het weghalen van drempels en aanpassen van de badkamer. Domotica is geen doel op zich, maar een onderdeel van het aanpassen van een woning om er langer zelfstandig te kunnen wonen.

6. De behoeften van 55-plussers liggen vooral op het gebied van welzijn, controle, autonomie, verbondenheid met anderen en veiligheid. Veel senioren hebben aardig wat kennis over mogelijkheden op het gebied van domotica. Ze kennen de meeste toepassingen wel, maar hebben er nu geen behoefte aan.

7. 67 procent van de ondervraagde aanbieders gaf aan de behoefte van de gebruiker te kennen, maar het grootste gedeelte van hen gaf als enige bron van kennis hun eigen ervaring aan. Slechts vier procent zegt kennis uit onderzoek of congressen te halen. Op de vraag waarom domotica-toepassingen nog niet wijd worden toegepast, werd vooral als reden genoemd dat gebruikers niet bekend zouden zijn met de mogelijkheden. Dit is volledig in tegenspraak met het onderzoek, waaruit juist blijkt dat mensen de mogelijkheden wel degelijk kennen. Het gaat niet zo zeer om het ontbreken van kennis, als wel dat mensen nog te weinig voordelen zien.

8. Nederland is op dit moment nog niet zover dat tienduizenden bestaande woningen uitgerust kunnen worden met woontechnologie, aldus de onderzoeker. De overheid zou vooral als katalysator moeten optreden. Om succesvol te zijn met domotica moeten de oplossingen eerst vermenselijken en huiselijker worden. Het gaat over kantoorgebouwen, maar over het dagelijks leven van oudere mensen. [Dit doet mij denken aan een wel erg ambiteus -en weinig realistisch en slecht voorbereid- project van een thuiszorgorganisatie in de Randstad. Daar wilde de directie binnen een half jaar tijd 10.000 huizen/senioren voorzien van een ZorgTV- en domoticasysteem. U kunt wel raden wat er van terecht gekomen is....]

Wat is domotica?
Woontechnologie en specifiek domotica-toepassingen bestaan al sinds de jaren tachtig, maar ze worden nog steeds niet massaal ingezet. Tegelijkertijd wil de overheid dat de groeiende groep senioren zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen en domotica kan hierin een rol spelen. Het woord domotica is een samentrekking van domus (woning) en telematica. Domotica omvat alle elektronische toepassingen in een woning om functies te besturen (verwarmen, ventileren, verlichten, et cetera) en diensten uit de woonomgeving te gebruiken (alarmeren, telefoneren, televisie kijken, et cetera). Meer informatie over dit onderzoek op de website van TUE.

Meer over succesvol innoveren
Maar zoals ik jaren geleden al schreef hanteren aanbieders, leveranciers en projectontwikkelaars nog veel te veel een push-strategie en een "one size fits all" aanpak. Iets dat vaker aan het licht gekomen is, onder andere in onderzoeken van Nivel en RVZ. Ook houdt men te weinig rekening met de succesfactoren voor publieksgerichte innovaties. De 10 belangrijkste succesfactoren heb ik enkele jaren geleden in kaart gebracht en vertaald naar een praktische checklist om nieuwe innovatieve projecten te beoordelen. Lees daarovoor het artikel over "Succesfactoren voor publieksgerichte innovaties in de zorg" (in 2006 gepubliceerd in ZorgManagement).

Een andere bepalende factor is dat mensen pas over woningaanpassingen, zorg en woontechnologie gaan nadenken als men er concreet behoefte aan heeft c.q. als men er echt niet meer onder uit kan. Tot die tijd kijken de meeste senioren de kat uit boom en zijn ze ongevoelig voor voorlichtingcampagnes van de overheid en voor commerciele boodschappen van leveranciers en projectontwikkelaars.

Bron: Web.Tue.nl, Indora.nl



Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen