vrijdag 12 juni 2015

Innoveren met slimme platformen

Het draait tegenwoordig om innoveren, concurreren, samenwerken en cocreatie. Toonaangevende bedrijven als Apple, Google, Facebook en Airbnb doen dit succesvol door de inzet van ‘platformen’. Dat is de boodschap van futuroloog Maurits Kreijveld in het boek ‘De kracht van platformen’.


De kracht van platformen
Dit boek is het resultaat van twee jaar onderzoekswerk naar nieuwe vormen van innovatie door het Rathenau Instituut en het gebruik van platformen daarbij. Aan het boek werkten verschillende wetenschappers en gastauteurs mee. Kreijveld schreef eerder het boek 'Samen slimmer' over de toepassing van cocreatie en zelforganisatie in de samenleving.

Exponentiele veranderingen
De wereld verandert in een steeds hoger tempo, vooral omdat alles digitaal wordt. Ontwikkelingen buitelen over elkaar heen: 3D-printing, drones, robotisering, internet of things, nanotechnologie, elektrische auto’s, etc. Ontwikkelingen die exponentieel, radicaal en disruptief kunnen zijn voor iedere sector en iedere organisatie. Die boodschap is niet nieuw. Wel nieuw is het antwoord op de vraag: hoe kun je hier met succes op inspelen en hoe doen toonaangevende bedrijven dat?

Innovatiestrategieën 
De auteurs onderzochten de innovatiestrategieën van bedrijven als Apple, Google, Airbnb en Uber. Hoe werken ze samen met andere partijen? Hoe zetten ze technologie in en hoe betrekken ze buitenstaanders en klanten bij innovatie? Hoe brengen ze nieuwe producten en diensten op de markt? Hoe organiseren ze dit netwerk van spelers met vaak tegengestelde belangen? Denk aan Apple, Google en Samsung die zowel innig samenwerken als elkaar zwaar beconcurreren. De auteurs keken vooral naar drie aspecten: de  technologie, de manier van samenwerken en de economische dynamiek, ofwel de onderliggende businessmodellen en verdienmodellen.

Platformstrategie
Het antwoord dat de auteurs vonden was het platformconcept. Een nieuw strategisch bedrijfsconcept waarmee trendsetters succesvol innoveren en optimaal inspelen op snel veranderende omstandigheden. De auteurs verstaan onder een platform het volgende: ‘de gemeenschappelijke basis van technologieën, technologische, economische en sociale regels en afspraken (zoals standaarden) waarop meerdere spelers samen kunnen innoveren en aanvullende technologieën, producten of diensten ontwikkelen’.

Apple als voorbeeld
Een wat abstracte omschrijving, maar het voorbeeld van Apple maakt veel duidelijk. Apple ontwikkelde zich de afgelopen jaren van een productleverancier (van o.a. iMac en iPod) tot een platformprovider van muziek (iTunes) en mobiele toepassingen (apps). Kenmerkend voor zo’n platform is de driehoeksverhouding tussen de platformprovider zoals Apple, samenwerkingspartners en aanbieders zoals muziekmaatschappijen en app-ontwikkelaars en consumenten in de rol van afnemers. Deze integratie van hardware, software, toepassingen en marktplaats is een succesvol voorbeeld van een platformstrategie, aldus de auteurs. Het boek laat zien dat er platformen zijn in alle soorten en maten, van open tot gesloten, en dat de rol van ‘platformregisseur’ op vele manieren ingevuld kan worden.

Het platform van Airbnb
Ook andere bedrijven zoals Airbnb, Uber, Bitcoin, Tesla, Amazon en Philips (met zijn connected retail lighting system) zetten het platformconcept in. Deze spelers nemen een bestaande industrie op de korrel door met een goedkoop en beter alternatief te komen dat een almaar groeiende markt aanspreekt. Allereerst bouwen ze een platform waar iedereen bij kan aanhaken en waar iedereen gebruik van kan maken. Airbnb bijvoorbeeld biedt een platform waarop mensen hun eigen woning kunnen aanbieden voor tijdelijke verhuur aan toeristen. Rondom Airbnb ontstaat nu een compleet nieuwe (lokale) economie waar sleutelbedrijven, schoonmaakbedrijven en restaurants gretig in participeren. Huur je hier een appartement? 
Dan kun je bij ons de sleutel ophalen en zorgen wij ervoor dat het na je verblijf schoon wordt achtergelaten. En dit zijn overigens de beste plekken om te eten tegen een gereduceerd tarief. Door al deze initiatieven wordt de acceptatie van het platform steeds groter en kan het dankzij het netwerkeffect versneld worden uitgerold. Voordat je met je ogen kunt knipperen, bestaan er opeens nieuwe miljardenbedrijven die bestaande sectoren volledig op hun kop zetten. Bron: Design to Disrupt? Een executive introductie, VINT, 2015.

Indeling van het boek
Het boek begint met een inleidend hoofdstuk over ontwikkelingen, trends, de makersbeweging en het ontstaan van platformen. In de hoofdstukken daarna passeren vijf domeinen de revue waarbij er sprake is van disruptieve innovaties met behulp van platformen: appstores (the winner takes it all), sensoren (dataplatformen in de zorg), 3D-printen (platformen in de maak), crowdfunding (meer dan geld) en aardappelveredeling (oude eigenheimers in de puree). In ieder hoofdstuk wordt gekeken naar de ins- en outs van het platform, betrokken partijen, sterke en zwakke kanten, succesfactoren, verdienmodel, waar het platform nu staat en welke kanten het kan opgaan. Dat is bij alle platformen nog onduidelijk, want de toekomst laat zich niet voorspellen. Het boek sluit af met conclusies, vuistregels en een aantal intermezzo’s over energie, logistiek en journalistiek.  

Actueel en inspirerend
Het boek is uiterst actueel. Het beschrijft belangrijke ontwikkelingen en geeft een mooi kijkje in de keuken van diverse toonaangevende bedrijven. Het geeft een goed beeld hoe bedrijven ‘platformen’ (kunnen) inzetten voor innoveren, concurreren, samenwerken en cocreatie en wat ons de komende jaren nog meer staat te wachten. Je merkt aan het taalgebruik en de soms abstracte formuleringen dat de auteurs een wetenschappelijke insteek hebben. Dat komt de leesbaarheid niet altijd ten goede, de schrijfstijl had vlotter gekund.

Het boek sluit naadloos aan op het boek Exponentiele organisaties van Salim Ismail en Yuri van de Geest. Want veel van de exponentiele organisaties die in dat boek beschreven worden, gebruiken het platformconcept om exponentieel te groeien. Het boek lijkt me vooral geschikt voor managers, beleidsmakers en adviseur die zich bezig houden met strategie en innovatie.


Deze recensie is ook geplaatst op Managementboek.nl. Het boek is te koop op Managementboek.nl.

PS:
Bekijk hier een mooie presentatie die de omslag van sociale media naar platformen in beeld brengt.





Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen