zondag 28 februari 2021

De kredietrente-babbeltruc van banken

Banken zijn weinig betrouwbaar als het gaat om denken in klantbelang. De bekende uitzondering op de regel daargelaten. Dit keer is het de beurt aan ABN AMRO. Die laat zijn kredietklanten al jaren veel te veel betalen en is daarover niet transparant. Ondanks dat de bank zwaar onder vuur ligt van Kifid, Consumentenbond, Kassa en Stichting Geldbelangen houdt de bank zijn poot stijf. 

De kredietrente-babbeltruc in het kort 

Wat is het geval? In een notendop. ABN  AMRO heeft consumenten en zakelijke klanten jarenlang een kredietfaciliteit verkocht met een variabele rente. Gaat de marktrente omhoog dan wordt het lenen bij de bank duurder. Gaat de marktrente omlaag dan wordt het lenen bij de bank goedkoper. Althans dat dachten en denken de kopers van dat kredietproduct. Zoals bij een variabele hypotheekrente. Stijgt de hypotheekrente dan ga je meer betalen. Daalt de rente, dan betaal je minder. 

Logisch toch? Misschien voor jou en voor mij, niet voor de bank. Die blijft tot op de dag van vandaag torenhoge rentes (tot 10,7% en meer) rekenen terwijl de marktrente al onder nul is gedaald. Dus wel meteen de kredietrente verhogen en de klant informeren als de marktrente stijgt, maar die kredietrente daarna jarenlang niet verlagen - en de klant daarover jarenlang niet informeren - als de marktrente daalt. 

Slim! Tel uit je winst! Klanten hebben inmiddels tot wel tienduizenden euro's aan te veel in rekening gebrachte kredietrente betaald. Dat was de boodschap van de Kassa-uitzending van 27 februari 2021 met enkele schrijnende praktijkgevallen.

Uit berekeningen die tv-programma Kassa maakte in samenwerking met Stichting Geldbelangen blijkt dat ABN AMRO-klanten niet alleen te veel rente betaalden over doorlopende kredieten; ook de rente op rood staan op betaalrekeningen blijkt niet in de pas te lopen met de gedaalde marktrente. Terwijl de Europese Centrale Bank de rente verlaagde, verhoogde ABN AMRO die opmerkelijk genoeg juist. 

Het schadebedrag loopt veelal in de duizenden euro's per krediet. Klanten betalen al jarenlang torenhoge rentes. Volgens Kassa is er een miljoenenclaim van de Consumentenbond op komst om deze  woekerrente van ABN AMRO en andere banken terug te krijgen.

"Wij schatten dat ABN AMRO circa 80.000 van deze kredieten heeft versterkt en daar komen de betaalrekeningen nog bij waarop mensen rood stonden tegen een te hoge rente. Het is schokkend om te zien dat banken duizenden euro’s ten onrechte bij klanten in rekening hebben gebracht. Dat moeten banken netjes oplossen en daarvoor willen wij gaan zorgen", zegt directeur Stef Smit van Consumentenbond Claimservice.  De claimorganisatie zegt zich in eerste instantie te richten op ABN AMRO, Santander en Vesting Finance, maar roept iedereen op zich te melden die denkt dat hij te veel rente heeft betaald over een krediet bij een geldverstrekker. "Het is goed mogelijk dat ook andere banken over de schreef zijn gegaan, we zijn dat nog aan het onderzoeken", aldus Smit.

Wie is Kifid?

Kifid staat voor de stichting 'Klachteninstituut financiële dienstverlening'. Het Kifid is door de financiële sector opgericht voor het zo onafhankelijk mogelijk behandelen van klachten. We lezen op de website onder andere het volgende: 

'Het is het deskundige en toegankelijke financiële klachteninstituut voor consumenten en kleinzakelijke ondernemers en zzp’ers. Kifid helpt problemen op te lossen tussen consumenten en hun bank, verzekeraar, tussenpersoon of andere financiële dienstverlener. Kifid kan ook helpen met het oplossen van problemen tussen ondernemers of zzp’ers en hun bank of financier als het gaat over een kleinzakelijke of alternatieve financiering of een rentederivaat. Dat gebeurt door bemiddeling of door een (meestal) juridisch bindende uitspraak van de Geschillencommissie en Commissie van Beroep. Zo helpt Kifid consumenten en ondernemers om tot een oplossing te komen, als alternatief voor de rechter.'

Kifid behandelde in 2019 (laatst verschenen jaarverslag) in totaal 3412 klachten. In meer dan de helft van de klachten (58 procent) wist Kifid de consument en de financiële dienstverlener bij elkaar te brengen met inzet van bemiddeling of schikking. Hierdoor was een uitspraak niet meer nodig. In 1290 (38 procent) klachtzaken is een uitspraak gedaan. In 6 procent van de gevallen werd de consument (ten dele) in het gelijk gesteld. Gelijk krijgen als consument is dus nog niet zo gemakkelijk.

Wel een disclaimer in de categorie 'jammer maar helaas': voor de kleinzakelijke ondernemers gelden andere spelregels dan voor consumenten. Zo moet een klacht over een kleinzakelijke financiering gaan over een financiering die is aangevraagd vanaf 1 juli 2018. De kleinzakelijke ondernemers uit de Kassa-uitzending hebben wat betreft Kifid dus pech gehad. 

Wat vindt Kifid van de kredietrente-babbeltruc?

De Commissie van Beroep van Kifid oordeelde eerder in een vergelijkbare klacht tegen Interbank dat de rente op doorlopend krediet in de pas moet blijven met marktrente. Ook schrijft de commissie in zijn juridisch bindend advies: 'Consument mag verwachten dat de rente op het doorlopend krediet gedurende de looptijd in de pas blijft met de relevante marktrente. Dit oordeel is in lijn met de uitspraken van de Commissie van Beroep van 21 januari 2019 en 5 februari 2020 (2019-004, 2019-005 en 2019-005B) en het daaraan ten grondslag liggende rapport van deskundigen (2019-005C). De bank moet de verschuldigde rente voor deze consument opnieuw berekenen en teveel betaalde rente terugbetalen.' 

Een voorbeeld: is bij het begin van de overeenkomst de verschuldigde rente 2% hoger dan deze referentierente? Dan mag de rente tijdens de hele looptijd niet meer dan 2% hoger zijn dan de referentierente.

Op 15 juli 2020 komt de Geschillencommissie van Kifid tot een zelfde conclusies in het geval van ABN AMRO. Ai, dat doet zeer, want zo besluit Kifid: 'De bank moet de verschuldigde rente voor deze consument opnieuw berekenen en teveel betaalde rente terugbetalen.'

Want zo lezen we in paragraaf 3.10 van de uitspraak: 'Consument mocht verwachten dat de rente de ontwikkelingen in de markt zou volgen, in die zin dat (het verloop van) de kredietvergoeding niet onredelijk in zijn nadeel zou afwijken van (het verloop van) de gebruikelijk in de markt gehanteerde rente voor vergelijkbare kredieten. Hij mocht dus, kort gezegd, verwachten dat de kredietvergoeding de beweging zou volgen van (in pas zou blijven met) de marktrente op doorlopende kredieten voor consumenten. Dit beperkt de Bank in het gebruik van haar wijzigingsbevoegdheid ten nadele van Consument.' Enfin, lees de hele uitspraak zeker eens na. 

Wat zegt ABN AMRO over de Kifid-uitspraak

Dit lees ik (op 28 februari 2021) op de website van ABN AMRO

Uitspraak Geschillencommissie van het Kifid

Op 15 juli 2020 heeft de Geschillencommissie van Kifid in een individuele zaak uitspraak gedaan tegen ABN AMRO en gesteld dat de rente op doorlopend krediet in de pas moet lopen met de marktrente. Het ging in deze zaak over de hoogte van de variabele rente die de klant betaalde voor zijn krediet. De klant stelde dat deze rente te hoog was. De Geschillencommissie van Kifid heeft geoordeeld dat de bank de rente eenzijdig mag wijzigen, maar ook dat consumenten mogen verwachten dat de kredietvergoeding in de pas blijft met de marktrente voor soortgelijke kredieten. De Geschillencommissie van Kifid stelt daarom dat de bank de kredietvergoeding opnieuw moet berekenen aan de hand van een door haar vastgestelde referentierentereeks. Deze uitspraak is in lijn met een eerdere uitspraak van de Commissie van Beroep van Kifid (CvB 2019-005B) tegen een andere financiële dienstverlener.   

ABN AMRO is het met beide uitspraken niet eens. Wij zijn van mening dat de Geschillencommissie van Kifid onze argumenten onvoldoende heeft meegenomen. ABN AMRO is daarom op 25 augustus 2020 in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van de Geschillencommissie. Het hoger beroep is ingediend bij de Commissie van Beroep van het Kifid.

Wachten op het eindoordeel

Voor zover ik kan nagaan is het hoger beroep van ABN AMRO bij Kifid nog niet behandeld en is het eindoordeel nog niet bekend. Het zou raar zijn als in deze beroepszaak de conclusie anders zou zijn dan in vergelijkbare voorgaande gevallen. Maar goed, ik ben geen jurist dus je weet het maar nooit.

De banken kennende zullen ze blijven zoeken om dit soort zaken niet te hoeven herstellen en om hun klanten niet financieel te hoeven compenseren. Want dat kost natuurlijk enorm veel geld. En anders wordt er onder druk van de politiek waarschijnlijk wel een 'onafhankelijke' commissie benoemd die tot een 'onafhankelijk' oordeel moet komen voor alle gedupeerden. De ervaring leert dat dit soort algemene 'onafhankelijke' oplossingen meestal in het voordeel uitvallen van de grote financiële dienstverleners. 

Topje van de ijsberg

Ik ben geen jurist en dit blog over deze kwestie is zeker niet compleet, maar de rode draad lijkt me wel duidelijk. Ik ben wel zzp-klant van ABN AMRO. Gelukkig zonder zakelijk krediet. Maar wel met de kans, terwijl ik dit schrijf, om met een andere banken-babbeltruc ook in de boot te worden genomen. Wie zal het zeggen, wie kun je vertrouwen?  

Enfin, dit zal allemaal nog wel het topje van de ijsberg zijn. Zo schreef ik eerder al over het gebrek aan klantgerichtheid bij RabobankSNSAegonDSB en ING. Over de woekerpolisaffaire zullen we het maar niet meer hebben. Ken je nog meer banken-babbeltrucs, laat het weten!

Maar ja, welke bank heeft het denken in klantbelang wel in de genen? Bij de meeste financiële dienstverleners zijn het vooral veel mooie woorden. Waar blijft de Coolblue van de financiële dienstverlening? Kunnen ze dat er niet bij gaan doen?

PS: nog meer banken-babbeltrucs

Bovenstaande lijkt veel op twee andere banken-babbeltrucs:

Afkoopboete-babbeltruc 1: hypotheekverstrekkers brengen al heel lang oversluitvergoedingen in rekening waarvan zij de omvang niet kunnen onderbouwen en die veel te hoog zijn. Dat lezen we op de website van Oversluitclaim waarbij inmiddels 11.454 mensen zijn aangesloten. Deze babbeltruc kent vele gedaantes, maar de belangrijkste is in het kort: banken verwerken het risico van tussentijds afkopen en oversluiten van hypotheken al in hun hypotheekrente. Dat risico is dus al gedekt. Toch brengen ze klanten bij het tussentijds oversluiten van een hypotheek opnieuw de volledige afkoopboete in rekening. Je betaalt dus twee keer. Geniaal en de consument heeft niets door! Ook geven hypotheekverstrekkers over die afkoopboete nauwelijks informatie. Vaak weten banken zelf niet hoe zo'n afkoopboete nu precies berekend wordt. De eerste rechtszaak is inmiddels geweest: ING moet de betaalde oversluitvergoeding volledig terugbetalen. Meer rechtszaken zullen volgen.   

Afkoopboete-babbeltruc 2: dit lezen we op de website van de Consumentenbond: 'Uit onderzoek van de Consumentenbond blijkt, dat vrijwel alle banken de fout in zijn gegaan met te hoge hypotheekboetes, zelfs na 14 juli 2016. Bijna iedereen die vanaf deze datum boete heeft betaald, krijgt geld terug. Ook consumenten die vóór 14 juli een hypotheekboete betaald hebben, maken kans op geld terug.' Maar liefst 17! banken hielden op geen enkele manier rekening met opgebouwde waarde in de spaarpolis en rekenden daardoor veel te hoge boetes. Bij het berekenen van een boete over een spaarhypotheek moet een hypotheekbank rekening houden met (1) het opgebouwde bedrag in je spaarpolis; heb je bijvoorbeeld een spaarhypotheek van €300.000 en een spaarbedrag in je polis van €100.000, dan betaal je nu boete over €200.000 (en niet over €300.000) en (2) het feit dat je ook in de toekomst geld spaart in je polis.